ماده ۳ و ۴هر واحد آپارتمان بخش «اختصاصی» مالک خودش است، اما زمین، راه‌پله، آسانسور، پشت‌بام، نما، درب ورودی و تاسیسات مشترک، «مشاع» بین همه‌ی مالکان‌اند و متعلق به هیچ‌کس به‌تنهایی نیست.

هیچ مالکی حق ندارد بدون رضایت بقیه در مشاعات تغییر بدهد، آن را ببندد یا برای خودش تصرف کند — مثلاً بستن راهرو، تغییر نما، یا اشغال دائمی پشت‌بام مشترک.

ماده ۴هزینه‌های مشترک معمولاً به نسبت متراژ (مساحت اختصاصی) هر واحد تقسیم می‌شود، مگر این‌که مالکان در اساسنامه یا توافق داخلی ساختمان روش دیگری تعیین کرده باشند.

هم مالک و هم مستاجر (استفاده‌کننده از واحد) مکلف به پرداخت سهم خود از شارژ هستند.

ماده ۱۰ و ۱۰ مکرراگر کسی از پرداخت شارژ خودداری کند، مدیر یا هیئت‌مدیره باید با «اظهارنامه رسمی» مبلغ بدهی را مطالبه کند. اگر ظرف ۱۰ روز پرداخت نشود، مدیر می‌تواند خدمات مشترک اختصاصی به آن واحد (مثل آب گرم یا گاز مشترک) را قطع کند، یا از طریق اداره ثبت یا شورای حل اختلاف برای وصول شارژ معوقه اقدام کند.

اگر مبلغ یا نحوه محاسبه شارژ را قبول ندارید، طبق ماده ۲۴ آیین‌نامه، ابتدا باید موضوع را به مدیر ساختمان اعلام و درخواست بررسی مجدد کنید.

آیین‌نامه، ماده ۹در ساختمان‌هایی که حداقل ۳ واحد مستقل دارند، تعیین مدیر یا هیئت‌مدیره الزامی است. مدیر با رای اکثریت مالکان در «مجمع عمومی» انتخاب می‌شود.

ماده ۱۱مجمع عمومی وظایفی مثل انتخاب و عزل مدیر، رسیدگی به عملکرد او، تصویب بودجه و گزارش سالانه درآمد و هزینه‌ها را بر عهده دارد.

ماده ۲۲در ساختمان‌های بالای ۱۰ واحد، مدیر مکلف است برای نظافت و نگهداری مشاعات، دربان یا سرایدار استخدام کند.

آیین‌نامه، ماده ۵۹در مهمانی‌ها، شب‌های غیرتعطیل بعد از ساعت ۲۲ و شب‌های تعطیل بعد از ساعت ۲۴، رعایت سکوت کامل ساختمان (چه صدای مهمانان، چه موسیقی) الزامی است.

قاعده لاضررطبق اصل ۴۰ قانون اساسی و ماده ۱۳۲ قانون مدنی، مالک هر ملکی حق تصرف در آن را دارد، اما این حق نباید باعث ضرر یا مزاحمت برای همسایه شود؛ سر و صدای غیرمتعارف از همین قاعده منع شده است.

1. ۱ابتدا موضوع را به‌صورت دوستانه و مستقیم با همسایه مطرح کنید.
2. ۲اگر نتیجه نگرفتید، از مدیر ساختمان برای میانجی‌گری یا ارسال تذکر کتبی کمک بگیرید.
3. ۳در صورت ادامه مزاحمت، با مدارک (فیلم، صدای ضبط‌شده، شهادت سایر همسایگان، سابقه تماس با پلیس ۱۱۰) به شورای حل اختلاف محل شکایت کنید.
4. ۴اگر در شورا سازش حاصل نشود، پرونده برای رسیدگی بیشتر به دادسرا و در صورت لزوم دادگاه ارجاع می‌شود.

علاوه بر شکایت کیفری، امکان طرح «دعوی مزاحمت» حقوقی هم طبق آیین دادرسی مدنی وجود دارد.

قبل از شروع بازسازی، بهتر است از قبل با مدیر ساختمان و همسایگان هماهنگ کنید تا زمان و ساعت کار کمترین مزاحمت را ایجاد کند.

بازه‌های مجاز کار پیمانکاری (مثلاً حمل نخاله، کارهای پرسروصدا) معمولاً توسط شهرداری هر شهر تعیین می‌شود و ممکن است از شهری به شهر دیگر فرق کند؛ برای اطمینان از مدیر ساختمان یا شهرداری محل بپرسید.

قانون مشخصی به‌طور عام نگهداری حیوان خانگی در آپارتمان را ممنوع نکرده است.

اما اگر نگهداری آن باعث سر و صدا، بو، آلودگی مشاعات یا آزار همسایه شود، طبق همان «قاعده لاضرر» قابل شکایت است.

بعضی ساختمان‌ها هم در اساسنامه داخلی یا مصوبات مجمع عمومی، محدودیت‌هایی برای استفاده حیوانات از مشاعات (مثل آسانسور) تعیین می‌کنند که در چارچوب توافق ساکنین معتبر است.

اگر پارکینگ یا انباری در سند رسمی به‌عنوان اختصاصی یک واحد ثبت شده باشد، استفاده از آن فقط حق همان مالک است.

در ساختمان‌های قدیمی‌تر که پارکینگ به‌صورت مشاع است، استفاده باید طبق توافق یا نوبت‌بندی مصوب مجمع عمومی انجام شود.

قرارداد اجاره باید مبلغ رهن/اجاره، مدت قرارداد و اینکه مسئول پرداخت شارژ کیست را روشن مشخص کند.

قانون روابط موجر و مستأجر ۱۳۷۶برای قراردادهای بعد از این تاریخ، تخلیه پیش از پایان مدت اجاره بدون رضایت مستاجر یا دلیل قانونی معتبر ممکن نیست.

پرداخت شارژ ماهانه عرفاً بر عهده مستاجر (استفاده‌کننده واحد) است مگر خلاف آن در قرارداد نوشته شده باشد؛ اما مسئولیت نهایی در قبال ساختمان همچنان با مالک است.

سرویس دوره‌ای آسانسور طبق استانداردهای ملی الزامی است و هزینه آن جزو هزینه‌های مشترک محسوب می‌شود.

کپسول‌های اطفای حریق باید طبق مقررات شهرداری/آتش‌نشانی در راه‌پله‌ها نصب و همیشه شارژ باشند.

مسئولیت ایمنی عمومی ساختمان (روشنایی راه‌پله، نرده‌ها، خروج اضطراری و غیره) بر عهده مدیر یا هیئت‌مدیره است.